Dobór przekroju przewodów PE, PEN, uziemiających i wyrównawczych

Przewód ochronny PE

Najprostsza i najczęściej stosowana metoda doboru PE opiera się na przekroju przewodu fazowego obwodu. Zasada obowiązuje, gdy PE jest z tego samego materiału co przewód fazowy; przy innym materiale przekrój przelicza się na przewodność równoważną. Alternatywą jest obliczenie z całki Joule'a, czyli z prądu i czasu zwarcia — stosuje się je przy dużych przekrojach i tam, gdzie tabela daje wynik nieekonomiczny.

Wartości wg zasady tabelarycznej z PN-HD 60364-5-54. Przewód ochronny nienależący do wspólnej powłoki z przewodami czynnymi ma dodatkowe minima: 2,5 mm² Cu przy ochronie mechanicznej i 4 mm² Cu bez takiej ochrony.

Przewód PEN

• Minimalny przekrój: 10 mm² Cu lub 16 mm² Al.
• PEN prowadzi się wyłącznie w instalacji stałej, do punktu rozdziału. Za punktem rozdziału PEN nie istnieje.
• PEN musi być izolowany na napięcie robocze — nie wolno używać gołego przewodnika wewnątrz instalacji budynku.
• W torze PEN nie wolno instalować żadnych aparatów rozłączających ani zabezpieczeń.

Przewód uziemiający od GSU do uziomu

To najczęściej mylony element. Przewód uziemiający nie jest dobierany jak zwykły PE — o jego minimalnym przekroju decyduje przede wszystkim odporność na korozję i uszkodzenia mechaniczne, bo znaczna jego część pracuje w gruncie lub na granicy grunt–beton.

Zasada wg PN-HD 60364-5-54. W praktyce domu jednorodzinnego przyjmuje się 16 mm² Cu na odcinku wewnątrz budynku i bednarkę stalową ocynkowaną w gruncie, połączone przez dostępne złącze kontrolne.

Co zastosować przy rozdziale PEN i połączeniu z uziomem

• Mostek z punktu rozdziału (szyna PE) do GSU: przekrój nie mniejszy niż przekrój PEN, czyli minimum 10 mm² Cu, a przy grubszej WLZ odpowiednio więcej.
• Odcinek GSU → złącze kontrolne wewnątrz budynku: zwykle przewód Cu 16 mm² (LgY/DY żółto-zielony) prowadzony w sposób chroniony mechanicznie.
• Odcinek w gruncie do uziomu: bednarka FeZn 30×4 mm (120 mm²) albo drut stalowy ocynkowany Ø10 mm; przy uziomie miedzianym — drut lub taśma Cu min. 50 mm².
• Przejście beton–grunt i grunt–powietrze zabezpiecz antykorozyjnie (taśma, masa) albo zastosuj wyprowadzenie ze stali nierdzewnej.
• Nie łącz w gruncie różnych metali bezpośrednio (stal ocynkowana + miedź) — korozja elektrochemiczna niszczy takie połączenie. Stosuj złącza bimetaliczne albo elementy nierdzewne.

Materiały uziomowe — minimalne wymiary

Minimalne wymiary wg PN-EN/IEC 62305-3 i PN-HD 60364-5-54. Cynk zatopiony w betonie szybko koroduje, dlatego w ławach fundamentowych stosuje się stal czarną albo nierdzewną, a nie ocynkowaną.

Połączenia wyrównawcze

• Główne połączenia wyrównawcze (rury wody, CO, gaz, konstrukcje, ekrany kabli, LPS) — przekrój co najmniej połowy największego przewodu ochronnego w instalacji, minimum 6 mm² Cu; zwykle nie wymaga się więcej niż 25 mm² Cu.
• Miejscowe połączenia wyrównawcze (np. w łazience) — minimum 2,5 mm² Cu przy ochronie mechanicznej, 4 mm² Cu bez ochrony; przy łączeniu dwóch części przewodzących dostępnych — nie mniej niż mniejszy z ich przewodów PE.
• Wszystkie połączenia sprowadzaj do GSU i wykonuj tak, aby dało się je rozłączyć wyłącznie narzędziem.
• Rura wodna lub gazowa nie jest przewodem ochronnym — może być objęta połączeniem wyrównawczym, ale nigdy nie zastępuje PE.

Najczęstsze pytania